پرونده روز عروسک‌هایی که فسیل نمی‌شوند

پرونده روز/ عروسک‌هایی که فسیل نمی‌شوند

خراسان/ کلاه قرمزی؛ از اولین باری که او را در قاب تلویزیون دیدیم بیش از 20 سال گذشته است. اما این عروسک پا به پای ما پیر نشد، دنیای او و دوستانش پا به پای ما بزرگ، خشن و گاهی آلوده نشد، او بر خلاف ما نه مویی سفید کرده و نه چین و چروکی مهمان صورتش کرده است، او همچنان همان کلاه قرمزی سال 1372 است، شیرین و دوست داشتنی.
با این حال او هیچ وقت در سال 72 نماند و درجا نزد. او آنقدر خودش را به روز نگه داشته است که هنوز هم که هنوزه مخاطب خردسال تا بزرگسال را پای تلویزیون می‌نشاند و البته راضی نگه می‌دارد. «کلاه قرمزی 94» هم همان طور که انتظار می‌رفت با کارنامه موفقی با مخاطبان خود خداحافظی کرد. با این حال آنچه بیشتر از هر چیزی رمز موفقیت و ماندگاری این مجموعه محسوب می‌شود به روز بودن آن است. عوامل این مجموعه با هوشمندی توانسته‌اند، با طرح مباحث روز و به چالش کشیدن مسائل و موضوعات اجتماعی و همچنین با بهره گیری از شخصیت‌های‌ عروسکی جدید و دعوت از چهره‌های‌ محبوب، جایگاه مجموعه خود را در میان بهترین آثار پخش شده تلویزیون در ایام نوروز ثابت نگاه دارند.
اگر در آمریکا شوی عروسکی «ماپت ها» در طول چند دهه به فرهنگسازی برای کودکان آن کشور مشغول بوده و به یکی از المان‌های‌ فرهنگی کودکان آن کشور تبدیل شده است، می‌توان گفت کلاه قرمزی ودوستان جدیدش نیز می‌توانند این وظیفه خطیر را به عهده بگیرند. پرونده‌ای‌ که‌امروز می‌خوانید به رمزگشایی از این اتفاق می‌پردازد، البته این محبوبیت چند ساله نمی‌تواند صرفا یک اتفاق باشد.
مجموعه کلاه قرمزی در سال ۱۳۷۲ به طور رسمی و بعد از مجموعه نمایشی «صندوق پست» در تلویزیون پخش شد. مجموعه کلاه قرمزی در آغاز یک عروسک به عنوان شخصیت اصلی داشت که همان کلاه قرمزی بود. بعد از این مجموعه، فیلم سینمایی کلاه قرمزی و پسرخاله ساخته شد که تنها شخصیت‌های‌ عروسکی اش همین 2 عروسک بودند و بعد به تدریج در مجموعه‌های‌ بعدی عروسک‌های‌ جدیدی به این گروه اضافه شدند تا سال 88 که از آن به بعد هر سال این مجموعه، ویژه برنامه هایی برای نوروز آماده نمایش کرده است. این روزها شخصیت‌های‌ پسرخاله، فامیل دور، دختر همسایه، جیگر، گابی، پسرعمه زا، ببعی، آقوی هم ساده، دیبی و... به شخصیت‌های‌ اصلی مجموعه‌های‌ کلاه قرمزی در تلویزیون و فیلم‌های‌ سینمایی اش تبدیل شده‌اند. در ادامه این مطلب مروری کوتاه خواهیم داشت بر نکاتی جالب درباره شخصیت‌های‌ مجموعه کلاه قرمزی.
آقای مجری
آقای مجری با بازی «ایرج طهماسب»، تنها شخصیت غیر عروسکی این مجموعه است (به جز مهمان‌های‌ برنامه) که نکات اخلاقی و تربیتی را به بچه‌ها گوشزد می‌کند. با وجودی که آقای مجری جدی ترین شخصیت این مجموعه است، اما هیچ کدام از شخصیت‌های‌ عروسکی در مجموعه کلاه قرمزی او را جدی نمی‌گیرند؛ به طور مثال جیگر می‌آید و در کف خانه چاله می‌کند یا فامیل دور درست زمانی که آقای مجری در حال صحبت با مخاطبان است زیر پای او رخت می‌شوید.
کلاه قرمزی
کلاه قرمزی، اولین بار با فیلم سینمایی کلاه قرمزی و پسرخاله در سال ۷۳ به سینما آمد و سودای آمدن به تهران را در سر داشت و می‌خواست در تلویزیون مشغول به کار شود و با بازیگوشی هایش خیلی زود محبوبیت پیدا کرد. او بچه عروسکی بازیگوش، تنبل و خوش قلب مجموعه‌ای‌ تلویزیونی است که در ابتدای ساخت مجموعه‌های کلاه قرمزی به عنوان شخصیت اصلی محسوب می‌شد، ولی رفته رفته شخصیت‌های‌ دیگر نقش پررنگ تری گرفتند.
عزیزم ببخشید
اولین حضور این عروسک آبدارچی که با سوالاتش مهمان‌های برنامه را کلافه می‌کند به سال ۹۳ برمی گردد. احسان کرمی صداپیشه این عروسک است.
فامیل دور
فامیل دور اهل جایی است به نام دور. شغل او دربانی است و از این رو برای درها اهمیت بسیار زیادی قائل است و برای مثال دوست ندارد کسی در جایی را باز بگذارد یا آن را محکم باز کند یا ببندد. فامیل دور ظاهری ساده و روستایی دارد و در مجموعه کلاه قرمزی سال ۹۰ با همسرش «دوره» ازدواج کرد. بهادر مالکی صداپیشه این عروسک است.
پسرخاله
پسر خاله شخصیت اصلی مجموعه‌های‌ اولیه کلاه قرمزی بعد از کلاه قرمزی بود و شخصیتی بسیار جدی و جوانمرد و بسیار قانع و از خودگذشته دارد. مهم ترین خصوصیت پسرخاله مرام و معرفت اوست که او را متمایز می‌کند و بعضی خصایل اخلاقی که در جامعه در حال کمرنگ شدن است برای پسرخاله همچنان ارزش و اهمیت خاص خود را دارد. همان طور که می‌دانید حمید جبلی صداپیشه این عروسک است.
دختر همسایه
دختر همسایه، دختر همسایه آقای مجری است که برخی روزها به آقای مجری سر می‌زند.
لحن بچگانه و شیرینی برای دختر همسایه در نظر گرفته اند که برای مخاطب کودک جذاب است.
نگار استخر به جای دختر همسایه صحبت می‌کند.
جیگر
الاغ عروسکی که اولین بار در مجموعه تلویزیونی کلاه قرمزی ۹۱ حضور یافت و خیلی زود محبوب شد.
این شخصیت هم ویژگی‌های‌ خاص خودش را دارد که او را از سایر عروسک‌ها متمایز می‌کند.
به طور مثال، هر جمله را برای تاکید بیشتر 3 بار تکرار می‌کند. کاظم سیاهی صداپیشه جیگر است.
دیبی
دیو شخصیتی عروسکی از مجموعه نمایشی کلاه قرمزی است که از کلاه قرمزی ۹۳ به جمع شخصیت‌های‌ این مجموعه پیوست. دیو هنوز کودک است و همه چیز را وارونه می‌فهمد و وارونه نیز عمل می‌کند، به عنوان مثال اگر بگویی بنشین، می‌ایستد و اگر بگویی بایست، می‌نشیند. هوتن شکیبا به جای دیبی صحبت می‌کنید.
پسرعمه زا
پسر عمه زا، پسر عمه کلاه قرمزی است که در روستای کلاه قرمز آباد زندگی می‌کرده و برای دیدن کلاه قرمزی، در روزهای عید نوروز به شهر آمده است. او حرف‌های‌ خود را رک و بدون هیچ ملاحظه‌ای‌ می‌گوید و به همین خاطر ممکن است بی ادب به نظر برسد. محمدرضا هدایتی صدا پیشه این عروسک است که لحن حرف زدنش به خاطر مفهوم نبودن دقیق کلمات و مشخص نبودن پایانشان خیلی زود مورد توجه قرار گرفت.
آقوی هم ساده
آقوی هم ساده نام عروسکی است که نماد یک همسایه خوش قلب ولی بدشانس را در این مجموعه تلویزیونی بر عهده دارد که به اتفاقات بد زندگی اش می‌خندد. صداپیشگی آقوی هم‌ساده را نیز محمد بحرانی به عهده دارد که به خوبی آن را انجام داده است.
گابی
گابی یک گاو عروسکی است که در روستا به همراه بی بی زندگی می‌کرده و برای روزهای عید نوروز به شهر آمده.
او بسیار خوش اشتهاست و همین موضوع گاهی دستمایه‌ای‌ می‌شود برای موقعیت‌ها و گفت وگوهای طنز در این مجموعه. اولین حضور گابی به سال ۹۲ برمی گردد و صدا پیشگی آن به عهده علی سرابی است.
ببعی
گوسفند عروسکی که در بعضی مجموعه‌های‌ کلاه قرمزی حضور دارد.
از ویژگی‌های‌ این عروسک تسلطش به زبان انگلیسی است و به کار بردن کلمات انگلیسی در میان حرف هایش که باعث دلنشینی و جذابیت این عروسک می‌شود.
صدای بم این عروسک، صدای محمد بحرانی است.
نمایش مشکلات اجتماعی با داستان‌هایی ساده و پندهای دلنشین
استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران از دلایل محبوبیت کلاه قرمزی می‌گوید
«در مفهومی کلی باید بگویم که داستان‌ها و شخصیت‌های مجموعه «کلاه قرمزی»، تصویری واقعی از رفتارها و اتفاق هایی است که معمولا در زندگی روزمره ما اتفاق می‌افتد. بنابراین دلیل اصلی این که مردم مجموعه کلاه قرمزی را دوست دارند این است که شخصیت هایی شبیه به خودشان را در آن می‌بینند نه شخصیت هایی اغراق شده که یا خیلی خیلی خوب هستند یا خیلی خیلی بد.» دکتر امیر حسین جلالی، روان پزشک و استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان این جمله در گفت و گو با زندگی سلام می‌افزاید: باید پذیرفت که مجموعه کلاه قرمزی به مرور زمان ضمن این که همچنان برای کودکان مفید است به برنامه‌ای برای بزرگ تر‌ها تبدیل شده است که این نقطه قوت است که یک نمایش عروسکی را با انتقال پیام هایی ساده برای بزرگسالان هم جذاب کرده است.
عروسک‌های مجموعه‌ کلاه قرمزی تصویری واقعی از کودکی را به ما می‌دهند
مهم ترین ویژگی که درباره شخصیت «کلاه قرمزی» به ذهنم می‌آید این است که این شخصیت عروسکی نزدیک ترین تصویر به چهره واقعی کودکی افراد است. ما معمولا در کارتون‌ها یا تئاترهای عروسکی یا حتی فیلم‌های‌ سینمایی بزرگسال، بچه‌ها را موجوداتی می‌بینیم که باید خیلی طبیعی و اتوکشیده رفتار کنند، اما در «کلاه قرمزی» سیمای واقعی کودک با همه بازیگوشی ها، نادانی‌ها و حتی به عبارتی همه دسته گل به آب دادن‌ها به تصویر کشیده می‌شود. ضمن این که کلاه قرمزی مهربانی و سادگی خودش را دارد و در عین حال بازیگوشی هایی هم دارد. به عبارتی دیگر همه این ویژگی‌ها تصویری واقعی تر از کودکی را به ما می‌دهدو شما باید بدانید که ما همیشه عاشق تصویر آشنا می‌شویم، چرا که به ما نزدیک تر است و من فکر می‌کنم مهم‌ترین راز محبوبیت «کلاه قرمزی» و ماندگاری آن هم برای بچه‌ها و هم بزرگ ترها، ارائه همین تصویر واقعی از کودکی است.
موضوعاتی که در این مجموعه طرح می‌شود برای بزرگ ترها هم تامل برانگیز است
دکتر جلالی همچنین درباره تاثیرگذاری مثبت این مجموعه تلویزیونی روی طیف‌های‌ مختلف مخاطبان، می‌گوید: یکی از ویژگی‌های‌ این مجموعه تلویزیونی این است که افراد مختلفی در رده‌های‌ سنی مختلف آن را تماشا می‌کنند. وقتی من نوجوان بودم پخش این مجموعه شروع شد و فکر می‌کنم آن موقع بیشتر مخاطب کودک و نوجوان مد نظر سازندگان این مجموعه بود. شکل داستان هایی که طراحی شده بود و نوع ارائه پیام‌ها بیشتر مخاطب کودک و نوجوان را دربر می‌گرفت، اما به مرور زمان دایره افرادی که سازندگان و نویسندگان این برنامه در نظر گرفتند متنوع تر شد، ولی یکی از ویژگی‌های‌ خیلی خوبی که «کلاه قرمزی» دارد این است که همچنان هم به کودک و نوجوان پیام می‌دهد و هم می‌تواند با بزرگسالان حرف بزند. ممکن است بچه‌ها قسمت هایی از این مجموعه را نفهمند ولی ایرادی ندارد. این مجموعه در عین حال که قصه و داستانی را تعریف می‌کند، در پس آن اشاره‌ای‌ فرامتنی به موضوعی اجتماعی دارد. از طرف دیگر داستانی ساده و دوستانه را همزمان روایت می‌کند که برای مخاطب کودک جذاب است. روابط شخصیت‌های‌ درون مجموعه خیلی ساده و صمیمی است و این بخش می‌تواند باعث بیشتر ارتباط گرفتن بچه‌ها شود، ضمن اینکه موضوعاتی که در آن طرح می‌شود برای بزرگ ترها هم تامل برانگیز است و می‌تواند آنها را با خودش همراه کند.
شخصیت‌های‌ این مجموعه توصیه هایشان را مستقیم، اما دلنشین بیان می‌کنند
استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره مولفه‌های‌ مهمی که نویسندگان این مجموعه تلویزیونی در داستان‌های‌ مختلف به آن‌ها می‌پردازند تصریح می‌کند: مولفه‌های‌ مهم تری که در این مجموعه وجود دارد این است که در «کلاه قرمزی» نصیحت و توصیه مستقیم وجود دارد. یکی از ویژگی‌های‌ کلاه قرمزی این است که نکات خیلی ساده مثل این که بچه‌ها در مهمانی‌های‌ عید باید چه کار کنند یا فرضا بچه‌ها باید با بزرگ ترشان چگونه حرف بزنند را با زبانی ساده و شیرین بیان می‌کند. به نظر من یکی از مسائلی که ما در ایران داریم این است که معمولا اولیا بلد نیستند چطور با بچه‌ها حرف بزنند یا در مقیاسی بزرگتر اولیای جامعه بلد نیستند چطور با مردم حرف بزنند، اما مجری برنامه «کلاه قرمزی» همیشه توانسته، در عین حالی که بزرگ تر بودن خودش را نگه می‌دارد، برابری خاصی را هم با مخاطب ایجاد کند و با مخاطب صمیمی می‌شود تا بتواند روی آن‌ها اثر بگذارد و در نهایت حرف رک و مستقیمش را دلنشین بیان کند.
محبوب ترین شخصیت برای من خود کلاه قرمزی است
دکتر جلالی درباره محبوب ترین شخصیت این سریال از نظر خودش به عنوان یک روان پزشک هم می‌گوید: هر فردی می‌تواند شخصیت‌های‌ مختلف را در این مجموعه دوست داشته باشد و انتخاب یک شخصیت به عنوان بهترین عروسک کار سختی است. با این حال محبوب ترین شخصیت برای من خود کلاه قرمزی است چراکه به اعتقاد من خیلی از شخصیت‌های‌ دیگر این مجموعه براساس شخصیت کلاه قرمزی طراحی شده‌اند. ویژگی اصلی این عروسک این است که او اساسا دارای شخصیتی خاکستری است و یک موجود خوب - بد است. کلاه قرمزی نه خوب خوب ترسیم شده است و نه بد بد. این شخصیت عروسکی از آن تصویر معقولی که در داستان‌های‌ کودکان است و معمولا شخصیت‌ها را به شکل دیو و پری یا خیر و شر تصویر می‌کند کاملا فاصله دارد و همه ویژگی‌های‌ خوب و بد یک آدم را در خود دارد.
چرا کلاه قرمزی رنگ کهنگی نمی‌گیرد؟
از سال‌های‌ آغازین دهه 70 تاکنون که آقای مجری توانست به همراه کلاه قرمزی، بچه‌ها را سر ذوق بیاورد سال‌ها گذشته است، اما این برنامه نه تنها هیچ وقت رنگ کهنگی به خود نگرفته است که با شروع برنامه‌های‌ نوروزی این گروه از سال 88 تاکنون، رنگ و بوی شیرین تری نیز به تعطیلات عید بخشیده و بهانه‌ای‌ برای دور هم نشستن اعضای خانواده در هر رده سنی به وجود آورده است. همین مسئله هر فردی را به این فکر می‌اندازد که راز این محبوبیت و موفقیت کلاه قرمزی در چیست.
طنزی که از دل جامعه برخاسته است
تسنیم می‌نویسد: پیش از هر چیز باید گفت که طنز همواره در ادبیات و فرهنگ ما جایگاه خاصی داشته است و همین که طنازی شخصیت‌های‌ این مجموعه به دل مخاطبان نشسته، از ابتدایی ترین ویژگی‌های‌ آن است.همچنین و با توجه به این که رابطه کلاه قرمزی و آقای مجری همراه با زمانه خود پیشرفت کرده و به مسائل روز پرداخته است که سعی در ارائه الگویی درست از ارتباط میان بزرگ ترها و بچه‌ها دارد، نمی‌توان مخاطب کلاه قرمزی را تنها کودکان دانست. همچنین مقبولیت این سریال وامدار پیامی است که در گفته‌ها و داستان‌های‌ این عروسک‌های‌ دوست داشتنی به مخاطب القا می‌شود. شنیدن کلیدواژه هایی که اشاره به مسائل روز دارد از دهان شخصیت هایی که با شوخی هایشان مورد توجه مردم هستند، پاسخی به توجه مردم است. کلماتی چون یارانه، قیمت دلار، زمین خواری و ... نشان می‌دهد که هنرمندان این مجموعه از بطن جامعه برخاسته‌اند و به مشکلات اجتماعی زمان خود نظر دارند.
شخصیت هایی که مقبول افتاده‌اند
رابطه آقای مجری و کلاه قرمزی و دوستانش رابطه‌ای‌ چارچوب دار و کلیشه‌ای‌ و شیک نیست درست مثل یک رابطه واقعی دارای فراز و فرودهایی است و به جای مطرح نشدن مسائل، روش برخورد با سوال‌های‌ کودکان در آن به نمایش گذاشته می‌شود. شخصیت پردازی‌های‌ مناسب و همراه داشتن گروهی خلاق به ایرج طهماسب و حمید جبلی این اجازه را داده است که خانواده کلاه قرمزی را هر سال گسترش دهند و شخصیت‌های‌ تازه مجموعه کلاه قرمزی نیز به خوبی توانسته‌اند بر طیف مخاطبان آن بیفزایند؛ به طور مثال ببعی که به زبان انگلیسی مسلط است توجه کودکان ایرانی یا فارسی زبان خارج از ایران را نیز به خود جلب می‌کند، اما اهل مطالعه و موسیقی بودن ببعی قشر دیگری از جوان‌های‌ امروزی را هدف قرار داده است که این روزها به ندرت پای برنامه‌های‌ تلویزیون می‌نشینند، همان کسانی که وقتی آواز Yesterday گروه بیتلز را از دهان این شخصیت می‌شنوند از ته دل می‌خندند و با آن احساس نزدیکی می‌کنند.
گروهی موفق و مورد توجه
ایرج طهماسب و حمید جبلی در کنار مرضیه محبوب که در کار طراحی و عروسک گردانی با آن‌ها همکاری داشته است، توانسته‌اند تا به‌امروز نمونه‌ای‌ از یک گروه موفق و رو به پیشرفت باشند، در این میان عروسک گردانان و صدا پیشگانی به این گروه اضافه شده‌اند که هر کدام با خود چیزی برای عرضه به این مجموعه همراه داشته‌اند. البته در این سال‌ها کلاه قرمزی از نظرات بسیاری از کارشناسان، در ساخت برنامه هایش کمک گرفته است که حبیب رضایی یکی از آن هاست و به عنوان مشاور هنری در گروه حضور یافته است. همچنین حضور هنرمندان در این برنامه نیز از توجه خاص شخصیت‌های‌ فرهنگی و گاه سیاسی به این برنامه خبر می‌دهد؛ به طور مثال باران کوثری پس از پنج سال با برنامه کلاه قرمزی به تلویزیون باز می‌گردد یا محمدجواد ظریف در صحبت هایش از این برنامه سخن می‌گوید. با تمام این اوصاف، مهم تر از همه این است که ایرج طهماسب، حمید جبلی و گروه شان همیشه صدای مردم و همراه آن‌ها بوده‌اند و سادگی و صمیمیتشان تقلبی نیست. همانطور که گفته‌اند آنچه از دل برآید لاجرم بر دل نشیند و کار این گروه برای همیشه به عنوان اثری موفق و به یاد ماندنی در ذهن مخاطبان ثبت خواهد شد.

[ منبع این خبر سایت ماچو می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «پرونده روز عروسک‌هایی که فسیل نمی‌شوند» اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت ماچو منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات