آب؛ پاشنه آشیل کشورها در آینده

 بسیاری از صاحبنظران بر این باورند که جنگ آینده دنیا جنگ بر سر آب خواهد بود. در واقع بسیاری جنگ جهانی سوم را جنگ بر سر این مایه حیاتی برای زنده ماندن می دانند و معتقدند کشورهایی که طبق پیش بینی های جهانی مبنی بر خشکسالی طی سالهای آینده، نقشه راه و استراتژی دقیق تدوین کرده اند، پیروزهای نهایی این جنگ خواهند بود. فرآوری: معصومه نصیری بخش اقتصاد تبیان اب

 منابع آبی زیر زمینی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و حفاظت از آنها باید در اولویت برنامه ها باشد اما در چند سال اخیر حدود 85 درصد از آبهای سفره های زیر زمینی در كشور تخلیه شده كه این زنگ خطر و خط قرمزی برای این منابع است.
برداشت بی رویه از منابع آبی زیر زمینی موجب نگرانی دولتمردان و دست انداركاران این بخش شده است زیرا ادامه این روند موجب خشك شدن چاه ها، قنات ها و حتی تالاب ها و بروز پدیده فرونشست زمین می شود.
چندی پیش معصومه ابتكار معاون رییس جمهوری و رییس سازمان حفاظت محیط زیست گفته بود ایران دو برابر دیگر كشورهای جهان از ظرفیت های زیست محیطی بهره برداری می كند به طوری كه در چند سال اخیر 85 درصد سفره های آبهای زیر زمینی كشور تخلیه شده و در این زمینه رتبه اول دنیا را دارد. همچنین 300 دشت كشور در وضعیت بحرانی قرار دارد.
این در حالی است كه در كشورهای توسعه یافته بیش از 20 درصد از آب سفره های زیر زمینی را برداشت نمی كنند مگر اینكه در شرایط بسیار بحرانی و در شرایط تنش آب، آنهم مشروط به تعادل بخشی و تغذیه سفره ها، حداكثر 40 درصد اجازه برداشت دارند.
آبهای زیر زمینی از اهمیت زیادی برخوردارند از این رو حفاظت از این منابع از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و باید در اولویت برنامه های سازمان ها و نهادهای مرتبط قرار گیرد.

مردم دنیا روزانه 1700 میلیارد لیتر آب مصرف می كنند. 97 درصد آبهای كره زمین در اقیانوس ها است و دو درصد آن یخ زده است، آب مورد نیاز انسان ها از یك درصد باقیمانده تامین می شود كه از دو منبع سطح زمین مانند رودخانه ها، دریاچه ها و نهرها و آبهای زیر زمینی به دست می آید.

آبهای زیرزمینی به آبهایی گفته می شود كه در لایه های آبدار و اشباع زیر زمین جمع شده اند، این آبها فقط حدود ۴ درصد از مجموعه آبهایی را كه فعالانه در چرخه آب شناختی دخالت دارند، تشكیل می دهد با این وجود حدود ۵۰ درصد جمعیت دنیا از نظر آب شرب متكی به همین آبهای زیرزمینی هستند.
اما در سالهای اخیر به علت رشد شهرنشینی و توسعه كشاورزی، در بسیاری از كشورهای جهان برداشت آب از منابع زیرزمینی از میزان تغذیه سالانه آنها بیشتر شده و این به معنای استخراج و استفاده از آبی است كه در طول هزاران سال در لایه های آبدار زمین ذخیره شده است.
كارشناسان معتقدند این روند موجب افت سطح آبهای زیر زمینی شده و روزی خواهد رسید كه دیگر آبی برای استخراج باقی نماند. ادامه این روند موجب خشك شدن چاه ها، قنات ها و چشمه می شود.
مردم دنیا روزانه 1700 میلیارد لیتر آب مصرف می كنند. 97 درصد آبهای كره زمین در اقیانوس ها است و دو درصد آن یخ زده است، آب مورد نیاز انسان ها از یك درصد باقیمانده تامین می شود كه از دو منبع سطح زمین مانند رودخانه ها، دریاچه ها و نهرها و آبهای زیر زمینی به دست می آید.
حدود 117 میلیون نفر در دنیا به آبهای زیرزمینی به عنوان منبع آب آشامیدنی متكی هستند از این رو حفظ این منابع آبی هم از لحاظ میزان انباشت و هم آلودگی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.
مسعود باقرزاده كریمی معاون امور تالاب ها در دفتر زیستگاه ها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط زیست گفته است: جریانات حدی مانند سیلاب و خشكسالی در مناطق خشك و نیمه خشك رایج است برهمین اساس نیاكان ما ترجیح می دادند آب را زیر زمین نگه دارند بنابراین حفظ كردن منابع آبی زیرزمینی بسیار مهم است.
وی افزوده است: ایران در منطقه خشك و نیمه خشك واقع شده از این رو نیاكان ما طی چندین هزار سالی كه در این مناطق زندگی می كردند همواره آب را در زیر زمین نگه می داشتند زیرا معتقد بودند با اطمینان ترین آبها، آبهای زیر زمینی است.
باقرزاده كریمی اظهار كرده است: اما متاسفانه در چند سال اخیر برداشت های بی رویه از منابع آبهای زیر زمینی مشكلاتی ایجاد كرده است كه باید با برنامه ریزی های اصولی و علمی راهی برای جبران آن پیدا كنیم.
وی با اشاره به توسعه سدسازی در كشور گفته است: بهتر است فرصت تزریق به منابع آبهای زیر زمینی نیز داده شود و می توانیم با برنامه ریزی اصولی در سال های پربارش برای سال های كم آبی استفاده و منابع زیر زمینی خود را احیا كنیم.
وی معتقد است: باید در سطح كلان به سمت تامین آبهای زیر زمینی حركت كنیم، حتی اگر لازم باشد از منابع سدها كم و به منابع آبهای زیر زمینی اضافه كنیم، این كار در تركیه انجام شده است، چند سد كه برای توسعه كشاورزی احداث كرده بودند اعلام كردند كه این سدها را با هدف تامین آبهای زیر زمینی احداث كرده اند و از آبهای زیر زمینی به مردم سهم آب می دهند چون هم قابل كنترل و هم مطمئن است.

سفره های آب زیرزمینی رو به ورشکستگی است

در كشورهای توسعه یافته بیش از 20 درصد از آب سفره های زیر زمینی را برداشت نمی كنند مگر اینكه در شرایط بسیار بحرانی و در شرایط تنش آب، آنهم مشروط به تعادل بخشی و تغذیه سفره ها، حداكثر 40 درصد اجازه برداشت دارند.

در پی آنچه مطرح شد، کارشناسان این حوزه بر این باورند که اگر مصرف آب های زیرزمینی به همین شکل ادامه داشته باشد، قطعا ایران به یک سرزمین سوخته تبدیل می شود، سرزمینی که در عطش بی انتها فرو رفته و راهی جز ساماندهی و مدیریت ضرب الاجلی از هم اکنون ندارد.
این ابراز نگرانی از این روست که بر اساس آمارها، میزان مصرف آب در بخش کشاورزی به صورت سطحی و زیرسطحی محاسبه می شود و براساس آمار حدود 50 تا 60 درصد آب های سطحی در این بخش مصرف می شود، اما این میزان در آب های زیرزمینی به 90 درصد می رسد.
این در شرایطی است که بخش شرب و صنعت از آب های زیرزمینی سهم اندکی دارند و با توجه به اینکه موضوع آب مسائل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را در خود جای داده لذا باید گفت تا هنگامی که بخش اقتصاد و ارزش انرژی اصلاح نشود، تلاش ها در زمینه حل بحران آب بیهوده است.
به همین دلیل است که امروز در ادبیات آب به این نتیجه رسیدند که باید به حکمرانی آب توجه شود لذا مسائل مربوط به امنیت آب در سطوح امنیتی بالای کشور تصمیم گیری می شود و مسائل اجتماعی عجیبی در پی بودن یا نبودن آب به وجود می آید.
در این میان بسیاری از کارشناسان معتقدند که اگر مصرف آب های زیرزمینی به همین شکل ادامه داشته باشد، قطعا ایران به یک سرزمین سوخته تبدیل می شود، تاجایی که به گفته میرمحمدصادقی مدیرعامل آب منطقه ای اصفهان امروز کل کشور متوجه شده که وضع فعلی آب های زیر زمینی بحرانی و مسئله ای جدی است و به همین دلیل مسئولان وارد میدان شده اند.
همچنین میدانی معاون وزیر نیرو در امور آب نیز معتقد است که سفره های آب زیرزمینی کشور رو به ورشکستگی است لذا استفاده از سفره های آب زیرزمینی باید همانند همه پدیده های آفرینش تعادل داشته باشند چراکه در شرایط فعلی آب های زیرزمینی را با برداشت بیش از حد با ناپایداری مواجه کرده ایم، بنابراین باید این روند اصلاح شود تا ذخایر زیرزمینی به حالت تعادل بازگردد.
وی با تاکید بر این که نباید اجازه دهیم سفره های آب زیرزمینی ورشسکته شوند، تصریح کرده است: اگر این ذخایر را از دست بدهیم نیمی از منابع آبی کشور را از دست داده ایم، پس نباید این موضوع را دست کم گرفت.
معاون وزیر نیرو در امور آب با اشاره به این که سفره های آب زیرزمینی ارزشمند و قیمتی است، اظهار کرده است: متاسفانه در کشور با برداشت های غیرقانونی و بیش از حدمجاز از سفره های آب زیرزمینی و حفر چاه های غیرمجاز مواجه هستیم، به طوری که گاهی این امر تعدی به حقوق دیگران محسوب می شود بنابراین باید جلوی این کار گرفته شود.
میدانی با تاکید بر این که با بی قانونی نمی توان صحبت از مدیریت آب کرد، تصریح کرده است: در حال حاضر توزیع عادلانه آب در کشور وجود دارد و باید اجرا شود، هم چنین همکاری مسئولان قضایی برای جلوگیری از برداشت غیرمجاز و حفر چاه های غیرمجاز، کمک بزرگی برای حفظ منابع آبی کشور هستند.
شرایط بحرانی که دست به گریبان ایران شده نیازمند یک مدیریت جهادی و بسیج همگانی است چراکه در غیر این صورت چیزی جز خشکی و تشنگی برای ایران باقی نخواهد ماند.



منابع: ایسنا / ایرنا

[ منبع این خبر سایت تبیان-اقتصادی می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «آب؛ پاشنه آشیل کشورها در آینده» اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت تبیان-اقتصادی منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات