نمایشگاه کتاب مشهد شوک می خواهد نه تنفس مصنوعی!

نمایشگاه کتاب مشهد شوک می خواهد نه تنفس مصنوعی!

رصد/ متن پیش رو در سایت تحلیلی "رصد" منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست.

هفدهمین نمایشگاه کتاب مشهد در حالی فردا به کار خود پایان می دهد که همان گونه که پیش بینی می شد، با وجود تلاش دست اندرکاران امسال هم مزیت خاصی نسبت به سال های گذشته نداشت و شاهد تکرار ماهیت و شیوه برگزاری آن بودیم. البته تیم برگزاری این نمایشگاه در حد توان وسع خود توانست حداقل در فرم، نمایشگاهی آبرومند و واجد شرایط استاندارد یک رویداد فرهنگی برگزار کند و دور از نصاف است که این تلاش ها نادیده گرفته شود. اما آن چه در این نوشتار کوتاه مدنظر قرا دارد نگاهی به چیستی و چرایی برگزاری نمایشگاه کتاب در شهر مشهد است.

حضور در نمایشگاه کتاب مشهد (و اصولاً هر نمایشگاه استانی حوزه نشر) ناخواسته نوعی مقایسه با نمایشگاه بین المللی کتاب تهران را به اذهان بازدیدکنندگان متبادر می سازد. نتیجه این مقایسه از پیش معلوم است. چرا که نمایشگاه کتاب تهران چه از بعد فضا و چه تعداد و کیفیت ناشران و همچنین پوشش رسانه ای و تبلیغاتی با فاصله ای بسیار از موارد مشابه شهرستانی خود قرار می گیرد. بنابراین اگر قرار است مقایسه ای صورت بگیرد حتماً باید تفاوت در متغیرهایی نظیر بودجه، نیروی انسانی، فضا و به ویژه محتوای نمایشگاهی را در نظر بگیریم. با این حال حتی با درنظر گرفتن این عوامل هم می توان نقدهای جدی به ماهیت و فرم برگزاری نمایشگاه کتاب مشهد وارد کرد.

در نمایشگاه کتاب باید نوعی شور فرهنگی ایجاد شود که به اشتیاق بازدیدکنندگان برای تجدید خاطره در سال های بعد و ترغیب اطرافیان به حضور در نمایشگاه بیانجامد
مشهد به عنوان دومین کلانشهر ایران و با وجود جمعیت میلیونی زائران داخلی و خارجی ظرفیت فرهنگی ویژه ای را داراست. از سوی دیگر این خطه چه در قدیم و چه در دوران معاصر خاستگاه ستاره های درخشان پرشماری در سپهر فرهنگ و هنر ایران زمین بوده است. این پشتوانه فرهنگی به اندازه ای هست که بتوان درکنار ویژگی مذهبی و زیارتی شهر، خصلت فرهنگی آن را نیز برجسته ساخت و از مزایا و کار ویژه های پرشمارش استفاده کرد. حوزه تالیف، چاپ و نشر کتاب با همه زیرمجموعه هایش نیز یکی از این ظرفیت های قابل توجه است که می تواند بسترساز جریان های فرهنگی موثری در این شهر شود. جریانی که نمایشگاه کتاب یکی از نمودهای بیرونی آن محسوب می شود. با این حال آن چه به عنوان نمایشگاه کتاب مشهد برگزار می شود نه در حد واندازه این ظرفیت ها و ویژگی هاست و نه می تواند بسترساز اتفاق های ویژه ای شود.

شاید مهم ترین نقدی که از ادوار گذشته به برگزاری این نمایشگاه وارد بود و در این دوره نیز به چشم می خورد عدم حضور و یا حضور ضعیف ناشران خصوصی برجسته و پرمخاطب کشور باشد. به استثنای ناشران نام آشنا و تاجر مسلک کتاب های کمک درسی که مشتری پرو پاقرص و البته پرکار این گونه نمایشگاه ها هستند، بسیاری از ناشران عمومی حضور موثری در نمایشگاه ندارند. قطعاً علت اصلی این وضعیت، بالا بودن هزینه حضور این ناشران در مشهد است. چراکه علاوه بر هزینه های معمول نمایشگاهی، بحث سفر و اسکان غرفه داران نیز باید در نظر گرفته شود و یا از نیروهای بومی و حق الزحمه ای برای اداره غرفه استفاده شود که بازده کیفی بالایی نخواهند داشت. بدینسان بسیاری از ناشران ساکن تهران و شهرهای دیگر عطای حضور در نمایشگاه مشهد را به لقای آن می بخشند. ناگفته پیداست که «کمبود بودجه» هم دم دستی ترین و البته موجه ترین دلیلی است که برگزارکنندگان نمایشگاه برای عدم حمایت مالی از حضور این ناشران خواهند داشت شاید اگر مدیران رده بالای وزارت ارشاد، نمایشگاه های استانی را چیزی فراتر از یک فعالیت روتین و عملکرد سالانه ببینند و به تبع آن اعتبار و امکانات بیشتری در اختیار ادارات استانی خود قرار دهند این معضل نیز تا حد زیادی حل شود. بدین ترتیب سفر به نمایشگاه های دیگر و ارائه محصول برای ناشران نیز به صرفه خواهد بود و این محافل فرهنگی با استقبال بیشتر مردم مواجه خواهند شد.

حضور ناشران خارجی آن قدر کم رنگ است که گویی دست اندرکاران فقط برای توجیه بین المللی بودن نمایشگاه،به این تعداد محدود از ناشران غیرایرانی غرفه داده اند
البته محدودیت مالی تنها دلیل اقبال ضعیف برخی ناشران معتبر به این نمایشگاه نیست. اگر بپذیریم که نمایشگاه یا جشنواره های موضوعی یکی از حلقه های چرخه تولید،نشرو توزیع کتاب است و فرصتی مناسب برای ارائه آخرین محصولات این حوزه در قالبی جذاب به علاقه مندان محسوب می شود، باید گفت که نمایشگاه مشهد نتوانسته این نقش خود را به خوبی ایفا کند. در نتیجه برد و نفوذ مطلوب و مورد انتظار ناشران و بازاریابان حوزه کتاب را برآورده نمی کند. نمایشگاه محلی است که نویسندگان گمنام می توانند بدون واسطه با کارشناسان و مدیران انتشاراتی ها به گفتگو بنشینند و نویسندگان و مولفان پرسابقه هم بازخورد آثار خود را از خوانندگان دریافت کنند. در نمایشگاه کتاب باید نوعی شور فرهنگی ایجاد شود که به اشتیاق بازدیدکنندگان برای تجدید خاطره در سال های بعد و ترغیب اطرافیان به حضور در نمایشگاه بیانجامد. اگرچه دست اندرکاران نمایشگاه کتاب مشهد هرساله برنامه های جنبی قابل توجهی همچون رونمایی از کتاب، جلسات هم اندیشی و نشست های تخصصی نقد کتاب را با حضور مهمانان و کارشناسان این عرصه برگزار می کنند اما به دلیل فقدان پوشش تبلیغاتی و رسانه ای قوی از یک سود و کیفیت نه چندان بالای اغلب این برنامه ها استقبال چندانی از آنها صورت نمی گیرد.

به نظر می رسد هفده دوره برگزاری نمایشگاه تنها برای پرکردن گزارش عملکرد، کافی باشد. لازم است که هم اعتبار و هم نیروی انسانی و پوشش رسانه ای قابل توجهی برای این رویداد فرهنگی در نظر گرفته شود تا نمایشگاه کتاب مشهد هم در حد و اندازه های خود جریان ساز باشد. یک سال دیگر مشهد رسماً برای یک سال پایتخت فرهنگی جهان اسلام خواهد شد. دیگر نمی توان به صرف برگزاری نمایشگاه کتاب در این کیفیت بسنده کرد. حضور ناشران و مهمانان خارجی در نمایشگاه هم آن قدر کم رنگ و بی اثر است که گویی دست اندرکاران به قول معروف فقط برای توجیه بین الملل بودن نمایشگاه، مقدمات حضور این تعداد محدود از ناشران غیرایرانی را فراهم اورده اند. اگر قرار است برای صنعت به اغما رفته نشر و همچنین سرانه مطالعه کشور کاری صورت بگیرد نیازمند شوک قبل از موت هستیم و نه تنفس مصنوعی. این شوک باید در قالب برنامه های جدی و اختصاص اعتبار و طرح های پر جاذبه برای برگزاری نمایشگاه در شهری همچون مشهد باشد. ضمن این که درباره همکاری نهادهایی مانند وزارت امورخارجه و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی زمینه حضور پررنگ و موثر ناشران معتبر خارجی را نیز در این محفل فرهنگی فراهم کنیم. در غیر این صورت هرسال تجربیات سال قبل با رنگ و لعاب بیشتر تکرار می شود غافل از این که از یک سو روز به روز از مخاطبان و بازدیدکنندگان این رویداد فرهنگی کاسته می شود و از سوی دیگر مدیران فرهنگی راضی و مسرور هم از رفع تکلیف برگزاری نمایشگاه و پرشدن گزارش عملکرد خود روزگار می گذرانند.

* سیدمرتضی حسینی

[ منبع این خبر سایت ماچو می باشد، برای مشاهده متن اصلی خبر می توانید روی این قسمت کلیک کنید ]

برای نمایش تمام اخبار مرتبط با عنوان «نمایشگاه کتاب مشهد شوک می خواهد نه تنفس مصنوعی! » اینجا کلیک کنید. شفاف سازی:
خبر فوق در سایت ماچو منتشر شده و صرفا در این سایت بازنشر شده است. چنانچه به خبر فوق اعتراض دارید برای حذف آن روی این قسمت کلیک کنید.

نکته: با توجه به جمع آوری خودکار مطالب از سطح وب در صورت مشاهده هرگونه تخلف و یا اخبار غیر مجاز و یا اعتراض به انتشار مطالب سایت ها با ایمیل khabargroup.info@gmail.com در تماس باشید

تبلیغات





جدیدترین اخبار منتشر شده

تبلیغات